bố thí

Các Phật tử thường đi bố thí cho người nghèo vào những ngày rằm, mùng một.

Định nghĩa

1. Động từ:
   • Cho, tặng (tiền, của cải, thức ăn...) cho người nghèo khó, người cần giúp đỡ với tấm lòng từ bi, thương xót, thường xuất phát từ tín ngưỡng tôn giáo (như Phật giáo). Hành động này nhằm mục đích tích đức, làm phước và giảm bớt lòng tham, sự chấp trước của bản thân.
   • (Nghĩa rộng, thường dùng với ý mỉa mai, khinh miệt) Cho một cách hạ mình, ban ơn một cách trịch thượng.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Các Phật tử thường đi bố thí cho người nghèo vào những ngày rằm, mùng một.
  • Bà lão ngồi bên vệ đường, có nhiều người qua lại dừng lại để bố thí cho bà ít tiền lẻ.
  • (Nghĩa mỉa mai) Anh ta không cần sự bố thí từ lòng thương hại của cô.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Làm phước bố thí": Cụm từ thường dùng trong đạo Phật để chỉ việc cho đi với tâm từ bi, coi đó là một cách tu tập và tạo phước đức.
  • Theo giáo lý nhà Phật, làm phước bố thí sẽ mang lại phúc báo cho kiếp này và kiếp sau.
• "Tiền bố thí": Khoản tiền được cho với ý nghĩa từ thiện, hoặc (theo nghĩa xấu) khoản viện trợ, hỗ trợ được cho một cách miễn cưỡng, trịch thượng.
  • Chúng tôi muốn tự lực phát triển chứ không muốn sống nhờ vào đồng tiền bố thí của ai.

Biến thể và từ gần giống

• Bố thí ba-la-mật (Danh từ): Một trong sáu pháp ba-la-mật (hạnh tu hoàn hảo) của Bồ Tát, là hạnh bố thí đến mức hoàn toàn xả bỏ, không chấp trước.
• Bố thí pháp (Danh từ): Một hình thức bố thí cao quý trong đạo Phật, không phải là cho tiền của mà là truyền dạy giáo pháp, giúp người khác hiểu đạo, giác ngộ.

Từ đồng nghĩa

• Phân phát: Cho, phát ra nhiều nơi (có thể không mang sắc thái tôn giáo).
• Làm từ thiện: Hành động giúp đỡ người khó khăn vì mục đích nhân đạo (thường mang tính tổ chức hơn).
• Bốc thí (Từ cũ, ít dùng): Cùng nghĩa với "bố thí".

Từ trái nghĩa

• Tham lam: Ham muốn, giữ khư khư của cải cho riêng mình.
• Bủn xỉn/Keo kiệt: Không chịu cho đi, dù là rất ít.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Của bố thí không của cho không": Thành ngữ này phản ánh quan niệm dân gian, nhắc nhở người nhận phải biết ơn và trân trọng sự giúp đỡ, vì đó không phải là thứ tự nhiên mà có.
• "Bố thí cái nịt": (Tiếng lóng, cách nói hài hước, suồng sã) Không cho gì cả, từ chối thẳng thừng.
  • Hỏi xin nó tiền à? Nó bố thí cho cái nịt thì có!